یک پژوهش تازه از سوی موسسه مطالعات جنگ و نسلکشی هالند نشان میدهد که آثار آلودگیهای ناشی از پایگاههای نظامی ناتو در افغانستان، ممکن است تا سالها همچنان باقی بماند و سلامت مردم این کشور را تهدید کند.
در این پژوهش آمده است که گودالهای سوزاندن زبالههای نظامی، مهمات باقیمانده و مواد شیمیایی جنگی استفادهشده در افغانستان، از عوامل اصلی آلودگیهای گسترده محیطی به شمار میروند.
براساس این گزارش، شماری از سربازان آمریکایی پس از بازگشت از افغانستان به بیماریهای خطرناک، از جمله سرطان، مبتلا شدند و ارتش آمریکا برای برخی از آنان غرامت و خدمات درمانی در نظر گرفت.
با این حال، پژوهش تأکید میکند که نظامیان و غیرنظامیان افغان که در همان محیطهای آلوده حضور داشتند، تا حد زیادی نادیده گرفته شدهاند و هیچگونه حمایت یا رسیدگی مشابه دریافت نکردهاند.
این پژوهش را آنیکا اشمدینگ، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات جنگ، هولوکاست و نسلکشی آمستردام انجام داده است. او در گزارش خود میگوید «عدالت زیستمحیطی» در جنگ افغانستان بهگونه نابرابر اجرا شده و قربانیان افغان کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
اشمدینگ در این پژوهش از مفهومی با عنوان «اغوای فناورانه» یاد کرده است. به گفته او، تمرکز بیشازحد بر دادههای علمی و اطلاعات قابلاندازهگیری، باعث شده رنج افرادی که به این امکانات دسترسی ندارند، کمتر دیده شود.
این پژوهشگر با مقایسه تحقیقات گسترده درباره سلامت سربازان آمریکایی و نبود پژوهشهای مشابه درباره افغانها، میگوید روایتهای رایج و نگاههای سیاسی و محیطزیستی، باعث شده آسیبهای واردشده به شهروندان افغانستان کمتر مورد توجه قرار گیرد.
در بخشی از این گزارش آمده است که در روایتهای رسمی غربی از جنگ افغانستان، آمار تلفات نیروهای ناتو بهصورت گسترده منتشر شده است؛ از جمله کشته شدن ۲۴۴۸ سرباز آمریکایی، ۴۵۷ سرباز بریتانیایی، ۶۶ سرباز آلمانی و ۲۵ نظامی هالندی.
اما در مقابل، اطلاعات بسیار محدودی درباره بیش از ۶۹ هزار نظامی و پلیس افغان که جان باختند و همچنین میلیونها غیرنظامی که در معرض آلودگیهای ناشی از جنگ قرار گرفتند، منتشر شده است.
پژوهش تأکید میکند که تمرکز صرف بر آمار کشتهها و زخمیها، بخش مهمی از پیامدهای جنگ را پنهان میکند؛ زیرا آثار جنگ تنها به مرگ و جراحت محدود نمیشود و آسیبهای زیستمحیطی و آلودگیهای ناشی از حضور نظامی نیز پیامدهای طولانیمدتی بر جا میگذارد.
در ادامه این گزارش آمده است که در سالهای اخیر، تحقیقات گستردهای درباره اثرات مواد سمی در پایگاههای نظامی انجام شده و همین موضوع باعث شد برخی سربازان آمریکایی بتوانند از خدمات درمانی و مزایای صحی بهرهمند شوند.
با این وجود، نیروهای افغان و شهروندانی که در اطراف این پایگاهها زندگی میکردند، در بحث مربوط به «خشونت سمی» تا حد زیادی نادیده گرفته شدهاند.
پژوهشگر میگوید وجود بانکهای پیشرفته اطلاعات صحی برای نظامیان آمریکایی، امکان انجام تحقیقات علمی دقیق را فراهم کرده است، اما در افغانستان به دلیل تخریب نظام صحی و کمبود امکانات، پژوهشهای مشابه انجام نشده و بسیاری از قربانیان از دایره شناسایی و حمایت خارج ماندهاند.
نویسنده:سلیمه آریایی
