نزدیک به سه ماه از کشته شدن آیتالله علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، میگذرد؛ شخصیتی که پس از آیتالله روحالله خمینی، بیش از ۳۶ سال در رأس قدرت سیاسی ایران قرار داشت و در بسیاری از تصمیمهای کلان کشور نقش تعیینکننده ایفا میکرد.
بر اساس اعلام نهادهای امنیتی اسرائیل و آمریکا و همچنین تایید مقامهای ایرانی، خامنهای بامداد شنبه ۹ حوت ۱۴۰۴ در جریان حملات هوایی به مجتمع موسوم به «بیت رهبری» کشته شد. با وجود برگزاری مراسم رسمی سوگواری و چهلم، تاکنون هیچ اطلاعات شفافی درباره محل دفن یا مراسم تشییع جنازه او منتشر نشده است.
همین موضوع باعث شکلگیری گمانهزنیهایی درباره احتمال دفن مخفیانه رهبر پیشین جمهوری اسلامی شده است؛ موضوعی که برخی آن را با رویدادهای تاریخی مشابه در ایران مقایسه میکنند.
در یکی از روایتهای تاریخی، کامبیز آتابای، از نزدیکان خاندان پهلوی، گفته بود که رضاشاه برخلاف تصور عمومی در مصر دفن نشده و پیکر او به صورت محرمانه در محدوده شاه عبدالعظیم نگهداری میشد. به گفته او، محل دفن رضاشاه به توصیه افراد نزدیک به خاندان پهلوی مخفی نگه داشته شد تا از تعرضهای احتمالی در آینده جلوگیری شود.
این روایت سالها بعد، در اردیبهشت ۱۳۹۷، دوباره مورد توجه قرار گرفت؛ زمانی که در جریان عملیات عمرانی در شهر ری، مومیاییای کشف شد که بسیاری آن را متعلق به رضاشاه دانستند. با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی هرگز هویت آن را به طور رسمی تایید نکردند.
در تاریخ ایران، جابهجایی یا تخریب آرامگاه شخصیتهای سیاسی سابقه طولانی دارد. از جمله روایت شده که آقامحمدخان قاجار بقایای کریمخان زند را از شیراز به تهران منتقل کرد. همچنین گفته میشود استخوانهای نادرشاه افشار نیز در دورههای مختلف چند بار جابهجا شده است.
در سالهای پس از انقلاب ۱۳۵۷ نیز برخی آرامگاههای پادشاهان قاجار با تخریب یا تغییر کاربری مواجه شدند. آرامگاه ناصرالدین شاه در شاه عبدالعظیم آسیب دید و گزارشهایی درباره تخریب بخشهایی از آن منتشر شد. همچنین گزارشهایی درباره تغییر کاربری مقبره فتحعلی شاه در قم وجود دارد.
در شرایط کنونی، نبود اطلاعات رسمی درباره محل دفن خامنهای همچنان به ابهامها دامن زده است. برخی تحلیلگران معتقدند شرایط امنیتی و نگرانی از واکنشهای اجتماعی، دلیل اصلی برگزار نشدن مراسم عمومی تشییع است.
همزمان، انتشار شایعات و روایتهای غیررسمی نیز ادامه دارد. برخی افراد در فضای عمومی و شبکههای اجتماعی حتی مدعی شدهاند که خامنهای زنده است؛ ادعاهایی که تاکنون هیچ سند یا تایید رسمی برای آنها ارائه نشده است.
ابهام درباره سرنوشت پیکر رهبر پیشین جمهوری اسلامی، اکنون به یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات سیاسی و تاریخی ایران تبدیل شده و همچنان پرسشهای زیادی درباره آن بیپاسخ مانده است.
نویسنده:سلیمه آریایی
