منابع آگاه به رسانهها میگویند که میان طالبان و جمهوری اسلامی ایران همکاریهایی در زمینه توسعه یک اپلیکیشن تلفن همراه صورت گرفته است که میتواند امکان نظارت بر کاربران در افغانستان را فراهم کند. به گفته این منابع، این نرمافزار قادر است دستگاههای هوشمند و سایر وسایل متصل به اینترنت را در معرض سامانههای رصد قرار دهد.
این منابع که هویت آنان محفوظ مانده است، ادعا میکنند اپلیکیشن یادشده دارای قابلیتهای نظارتی پیشرفته بوده و میتواند اطلاعات مربوط به تلفنهای هوشمند و سایر دستگاههای متصل به اینترنت را برای سامانههای استخباراتی در دسترس قرار دهد. این موضوع نگرانیهایی را در مورد سطح دسترسی به دادههای کاربران ایجاد کرده است.
در همین حال، کارشناسان امنیت سایبری در لندن هشدار دادهاند که اپلیکیشنهای ناشناس یا مشکوک ممکن است قادر باشند اطلاعات حساسی مانند موقعیت مکانی، فهرست مخاطبین، پیامها، تاریخچه مرور اینترنت و سطح دسترسی دستگاهها را جمعآوری کنند. آنان تأکید کردهاند که چنین ابزارهایی در محیطهای با محدودیتهای شدید حریم خصوصی، میتوانند برای نظارت گسترده مورد استفاده قرار گیرند.
از سوی دیگر، هدایتالله هدایت، رئیس آژانس خبری باختر تحت کنترول طالبان، از توسعه نرمافزارهای کیبورد توسط رادیو و تلویزیون ملی خبر داده است. این موضوع از نگاه برخی تحلیلگران نشانهای از گسترش نقش نهادهای وابسته به طالبان در حوزه فناوری و توسعه ابزارهای دیجیتال عنوان میشود.
همزمان، برخی گزارشها به سابقه جمهوری اسلامی ایران در زمینه کنترل، محدودسازی اینترنت و نظارت بر کاربران اشاره میکنند. در همین چارچوب، قطعهای موقت یا گسترده اینترنت در افغانستان نیز در دورههای گذشته از سوی طالبان گزارش شده و با واکنش نهادهای حقوق بشری و کاربران روبهرو بوده است.
نویسنده:سلیمه آریایی
