ارسال لایحه دولت ایران به مجلس شورای اسلامی برای الحاق به کنوانسیون دریای خزر، بهدلیل اهمیت آن در تعیین چارچوب حقوقی این دریا، واکنشهای گستردهای را در فضای سیاسی و رسانهای ایران برانگیخته است.
حسن قشقاوی، نماینده مجلس ایران، این کنوانسیون را از نظر امنیتی «بسیار مهم» توصیف کرده و گفته است که ایران آخرین کشور ساحلی دریای خزر است که هنوز آن را تصویب نکرده است. او همچنین تأکید کرده که با توجه به میزبانی آینده تهران از نشست سران کشورهای ساحلی دریای خزر، مناسب است این کنوانسیون پیش از برگزاری اجلاس به تصویب مجلس برسد.
بر اساس مصوبه نشست سران کشورهای ساحلی دریای خزر در تیر ۱۴۰۱ در ترکمنستان، تهران میزبان دور بعدی این اجلاس خواهد بود. در آن نشست، ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور وقت ایران، به نمایندگی از این کشور حضور داشت.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، دو روز پیش از ارسال لایحه به مجلس اعلام کرد که تصویب این کنوانسیون میتواند از سوءاستفاده احتمالی بازیگران خارج از منطقه و مداخله آنان در دریای خزر، در نبود یک چارچوب حقوقی مشترک، جلوگیری کند.
طرح این لایحه در شرایطی صورت میگیرد که تحولات امنیتی منطقه نیز بر اهمیت دریای خزر افزوده است. در ماههای اخیر، مواضع ایران در این دریا در جریان درگیریهای منطقهای هدف حملات قرار گرفته و همزمان جنگ روسیه و اوکراین نیز به این حوزه کشیده شده است. همچنین، اوکراین بهتازگی یک کشتی ایرانی را در دریای خزر هدف حمله قرار داد؛ ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، مدعی شد این کشتی حامل تجهیزات نظامی و مرتبط با روسیه بوده است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نیز بهتازگی درباره مفاد این کنوانسیون به نمایندگان مجلس توضیحاتی ارائه کرده است، اما جزئیات این نشست رسانهای نشده است.
موضوع سهم و جایگاه حقوقی ایران در دریای خزر در سالهای اخیر از مباحث بحثبرانگیز در فضای سیاسی و عمومی این کشور بوده است. همزمان با بررسی این لایحه، شماری از کاربران شبکههای اجتماعی نسبت به پیامدهای احتمالی پیوستن ایران به کنوانسیون ابراز نگرانی کردهاند؛ بهویژه در شرایطی که تنشهای امنیتی و نظامی در منطقه ادامه دارد.
رسانههای ایران نیز دیدگاههای متفاوتی درباره این لایحه منتشر کردهاند. وبسایت خبری «تابناک» تصویب آن در شرایط کنونی را محل نگرانی دانسته و نوشته است که این اقدام ممکن است اولویتهای راهبردی کشور را تحتتأثیر قرار دهد. در مقابل، خبرگزاری دولتی «ایرنا» تصویب کنوانسیون را گامی در جهت تقویت امنیت مرزهای شمالی ایران توصیف کرده است. خبرگزاری «مهر» نیز ضمن تأکید بر جنبههای امنیتی این سند، نوشته است که هرچند این کنوانسیون به محدود شدن حضور نظامی قدرتهای فرامنطقهای کمک کرده، اما تعیین نهایی مرزها را به آینده موکول کرده است.
نویسنده:سلیمه آریایی
