همزمان با فرارسیدن روز جهانی پناهنده گان، خبرنگاران بدون مرز اعلام کرده است که از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ میلادی، یکهزار و ۴۶۸ خبرنگار با حمایت این نهاد از ۶۵ کشور جهان از تهدید، زندان و خطر مرگ گریخته و در تبعید زندگی میکنند. بر اساس این گزارش، نزدیک به نیمی از این خبرنگاران شهروندان افغانستان هستند.
در گزارش خبرنگاران بدون مرز که روز جمعه، ۲۹ جوزا، منتشر شد، آمده است که پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، افغانستان به یکی از اصلیترین کانونهای تبعید خبرنگاران در جهان تبدیل شده است. این نهاد میگوید در این مدت ۶۷۷ خبرنگار افغانستانی با حمایت آن از کشور خارج شدهاند.
بر اساس این گزارش، خبرنگاران افغانستان که با حمایت این سازمان کشور را ترک کردهاند، اکنون در ۲۸ کشور جهان زندگی میکنند. خبرنگاران بدون مرز این روند را یکی از بزرگترین موجهای تبعید خبرنگاران مستقل در تاریخ معاصر توصیف کرده است.
این نهاد افزوده است که بیشترین میزان خروج خبرنگاران از افغانستان در سال ۲۰۲۲ میلادی ثبت شده است؛ سالی که ۱۸۳ خبرنگار ناچار به ترک کشور شدند. به گفته این سازمان، روند خروج روزنامهنگاران از افغانستان همچنان ادامه دارد و تنها در سال ۲۰۲۵ نیز ۸۲ خبرنگار دیگر کشور را ترک کردهاند.
خبرنگاران بدون مرز تأکید کرده است که آمار واقعی خبرنگاران افغانستان که در سالهای اخیر کشور را ترک کردهاند، احتمالاً بسیار بیشتر از ارقام ثبتشده در این گزارش است؛ زیرا شمار زیادی از آنان از مسیرهای دیگر مهاجرت کرده و در کشورهای مختلف جهان زندگی میکنند.
این سازمان همچنین هشدار داده است که بسیاری از خبرنگاران افغانستان حتی پس از خروج از کشور نیز با مشکلات امنیتی و حقوقی روبهرو هستند. در گزارش آمده است که شماری از این خبرنگاران در کشورهای میزبان همچنان با خطر بازگشت اجباری یا محدودیتهای اقامتی مواجهاند.
خبرنگاران بدون مرز به وضعیت خبرنگاران افغانستان در پاکستان نیز اشاره کرده و گفته است که پس از آغاز روند اخراج گسترده مهاجران افغانستان از این کشور در سال ۲۰۲۳، دستکم ۵۰ خبرنگار به اجبار به افغانستان بازگردانده شدهاند. این نهاد افزوده است که ویزای اقامت بسیاری از خبرنگاران افغان در پاکستان نیز تمدید نمیشود و آنان را در وضعیت نامشخص حقوقی قرار داده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که فضای فعالیت رسانهای در داخل افغانستان همچنان با محدودیتهای گسترده مواجه است. به گفته خبرنگاران بدون مرز، دستکم پنج خبرنگار هماکنون در بازداشت طالبان به سر میبرند.
این نهاد در گزارش خود نوشته است: «برای روزنامهنگاران افغان، گزینهها هر سال محدودتر میشود؛ ناپدید شدن از عرصه رسانهای، تبعید یا خطر بازداشت.»
طالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱ محدودیتهای گستردهای بر فعالیت رسانهها و خبرنگاران وضع کردهاند. در این مدت، گزارشهای متعددی از توقف فعالیت رسانهها، بازداشت خبرنگاران و اعمال محدودیت بر نشرات رسانهای منتشر شده است.
پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، صدها خبرنگار، کارمند رسانهای و فعال حوزه رسانه به دلیل نگرانیهای امنیتی کشور را ترک کرده و به کشورهای مختلف، از جمله کشورهای اروپایی و ایالات متحده آمریکا، پناه بردهاند.
نویسنده:سلیمه آریایی
