دمشق روز جمعه در بیانیهای مشترک با پاریس، برای پیوستن به ائتلاف بینالمللی مقابله با مصونیت از مجازات در استفاده از سلاحهای شیمیایی اعلام آمادگی کرد. این تصمیم همزمان با سیزدهمین سالگرد حمله شیمیایی ۲۱ آگست ۲۰۱۳ در غوطه شرقی، از حومههای شرقی دمشق، اعلام شده است.
این ائتلاف که فرانسه در جنوری ۲۰۱۸ راهاندازی کرد، ۴۰ کشور را در بر میگیرد و هدف آن مقابله با استفاده از سلاحهای شیمیایی و جلوگیری از مصونیت عاملان چنین حملاتی از مجازات عنوان شده است. این سازوکار همچنین بر تقویت پاسخگویی و پیگیری عاملان استفاده از این سلاحها تمرکز دارد.
فرانسه از تصمیم سوریه برای پیوستن به این ائتلاف استقبال کرده و آن را «نشانهای آشکار از تعهد سوریه به تقویت پاسخگویی و عدالت و مبارزه با مصونیت از مجازات» دانسته است. پاریس این تصمیم را گامی در راستای همکاری بیشتر برای رسیدگی به پرونده استفاده از سلاحهای شیمیایی در سوریه توصیف کرده است.
این اقدام ۱۳ سال پس از حمله شیمیایی مرگبار در غوطه شرقی دمشق و پس از سقوط حکومت بشار اسد صورت میگیرد. حمله ۲۱ آگست ۲۰۱۳ یکی از مرگبارترین رویدادهای مرتبط با استفاده از سلاحهای شیمیایی در جریان جنگ داخلی سوریه به شمار میرود و واکنشهای گسترده بینالمللی را به دنبال داشت.
یافتههای سه گزارش سازمان ملل متحد و سازمان منع سلاحهای شیمیایی نشان داده است که حکومت بشار اسد در جریان جنگ داخلی سوریه از عامل اعصاب سارین و بشکههای حاوی گاز کلر استفاده کرده است. این گزارشها درباره موارد مختلف استفاده از سلاحهای شیمیایی در جریان درگیریهای سوریه تهیه شدهاند.
بر اساس ارزیابی سازمانهای اطلاعاتی امریکا، حمله شیمیایی در غوطه شرقی بیش از ۱۴۰۰ کشته برجا گذاشت. این حمله همچنین به یکی از مهمترین پروندههای بینالمللی درباره استفاده از سلاحهای شیمیایی در جنگ سوریه تبدیل شد و سالها مورد بررسی نهادهای بینالمللی قرار گرفت.
سوریه در سال ۲۰۱۳ و در دوره حکومت بشار اسد به کنوانسیون منع سلاحهای شیمیایی پیوست و متعهد شد ذخایر اعلامشده سلاحهای شیمیایی خود را برای نابودی در اختیار سازوکار بینالمللی قرار دهد. با این حال، سازمان منع سلاحهای شیمیایی بعدها اعلام کرد که حکومت اسد همه ذخایر و ظرفیتهای مرتبط با برنامه تسلیحات شیمیایی را اعلام نکرده است.
این سازمان همچنین گزارش داده است که در برخی موارد، حکومت پیشین سوریه تلاش کرده بود بازرسان بینالمللی را درباره برنامه تسلیحات شیمیایی گمراه کند. این موضوع موجب شد روند بررسی و راستیآزمایی درباره میزان پایبندی سوریه به تعهداتش در چارچوب کنوانسیون با چالشهایی روبهرو شود.
پس از سقوط حکومت بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، مقامهای جدید سوریه اعلام کردهاند که برای شناسایی و نابودی بقایای برنامه تسلیحات شیمیایی حکومت پیشین با سازمان منع سلاحهای شیمیایی همکاری خواهند کرد. اعلام آمادگی دمشق برای پیوستن به ائتلاف بینالمللی نیز در همین چارچوب و با تأکید بر پاسخگویی درباره استفاده از سلاحهای شیمیایی مطرح شده است.
نویسنده:سلیمه آریایی
