پس از موج گسترده انتقادها نسبت به انتصاب مولوی بهادر خلیل بهعنوان رئیس دانشکده مهندسی دانشگاه هرات، کاربران حامی طالبان در شبکههای اجتماعی سندی را بهعنوان مدرک تحصیلی او منتشر کردند. آنان مدعیاند که او در رشته مهندسی از دانشگاه قندهار فارغالتحصیل شده و دارای سابقه کاری مرتبط نیز است.
انتصاب مولوی بهادر خلیل به این سمت با واکنشهای گسترده استادان دانشگاه، دانشجویان و کاربران شبکههای اجتماعی روبهرو شد. منتقدان این تصمیم، بحثهایی را درباره رعایت معیارهای علمی، تخصصی و اکادمیک در تعیین مسئولان دانشگاهی مطرح کردهاند.
با وجود انتشار سند تحصیلی از سوی حامیان طالبان، رسانهها تاکنون نتوانستهاند اصالت این مدرک را بهصورت مستقل تأیید کنند.
فضلهادی وزین، پژوهشگر دینی و استاد دانشگاه، در واکنش به این انتصاب اعلام کرد که پاسخ سخنگوی وزارت تحصیلات عالی طالبان به انتقادهای مطرحشده، بهجای پرداختن به اصل موضوع، تلاش برای تغییر مسیر بحث از «معیارهای علمی و دانشگاهی» به «تقابل فرهنگی و هویتی» بوده است.
او تأکید کرد که انتقادها به نوع پوشش یا گرایش دینی افراد ارتباط ندارد، بلکه بر رعایت اصول حرفهای، قوانین تحصیلات عالی و معیارهای پذیرفتهشده دانشگاهی متمرکز است.
وزین همچنین پرسیده است که آیا ریاست یک دانشکده، بهعنوان جایگاهی علمی و تخصصی، میتواند به فردی سپرده شود که عضو کادر علمی دانشگاه نبوده، سابقه تدریس و پژوهش دانشگاهی ندارد و مراحل متعارف ارتقای اکادمیک را طی نکرده است.
به گفته او، ضیاءالله هاشمی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی طالبان، بهجای ارائه توضیح روشن درباره این پرسشها، موضوع را به مخالفت با نوع پوشش فرد منصوبشده تقلیل داده است.
این استاد دانشگاه که پس از بازگشت طالبان به قدرت افغانستان را ترک کرده و اکنون در ترکیه زندگی میکند، نوشته است که نظام تحصیلات عالی زمانی میتواند معیارمحور باشد که اصول اکادمیک، تخصصگرایی و شایستهسالاری قربانی ملاحظات غیرعلمی نشود.
طالبان در سالهای اخیر بخش بزرگی از بستهای اداری و مدیریتی را به افراد وابسته به خود واگذار کردهاند. منتقدان میگویند که در بسیاری از این انتصابها، سابقه حضور در صفوف طالبان بیش از تخصص و پیشینه علمی افراد مورد توجه قرار گرفته است.
پس از فروپاشی نظام جمهوری اسلامی افغانستان در ۱۵ آگست ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، موج گسترده مهاجرت شهروندان افغانستان آغاز شد؛ روندی که همچنان ادامه دارد. در میان مهاجران، خبرنگاران، شاعران، نویسندگان، استادان دانشگاه، دانشجویان و شمار زیادی از متخصصان و نیروهای حرفهای حضور دارند.
گزارشها نشان میدهد که در نزدیک به ۵ سال گذشته هزاران استاد دانشگاه افغانستان را ترک کردهاند. همزمان، نهادهای نظارتی طالبان حضور گستردهتری در محیطهای دانشگاهی یافتهاند و گزارشهایی درباره نظارت ایدئولوژیک و بررسی عقاید دانشجویان در برخی دانشگاهها منتشر شده است.
نویسنده:سلیمه آریایی
