در حالیکه کشورهای منطقه نسبت به حضور و فعالیت گروههای تروریستی در خاک افغانستان ابراز نگرانی میکنند، اسناد اخیر شورای امنیت سازمان ملل و کمیته تحریمها نشان میدهد که تحت اداره طالبان در افغانستان حدود ۲۳ تا ۲۵ گروه تروریستی فعالیت دارند.
بر اساس گزارشها، این گروهها بر اساس اهداف و ساختارهایشان به شش دسته عمده تقسیم شدهاند. گفته میشود که بیشتر این شبکهها دیگر مانند گذشته سازمانهای بزرگ و مستقل نیستند، بلکه در نتیجه فشارها و نظارتهای بینالمللی به گروههای کوچکتر، شبکههای فرعی و جبهههای پوششی تبدیل شدهاند.
یک مقام پیشین امنیتی افغانستان میگوید که در حال حاضر روند گستردهای از ادغام میان گروههای تروریستی در جریان است و بسیاری از گروههای کوچک در ساختار سازمانهای بزرگتر جذب شدهاند. به گفته او، طالبان تلاش میکنند فعالیتهای رسانهای این گروهها را محدود ساخته و آنها را تحت یک چتر واحد تنظیم کنند تا حساسیتهای بینالمللی کاهش یابد.
وی میافزاید که حتی شبکههای بزرگ نیز با تغییراتی روبهرو شدهاند. به عنوان نمونه، القاعده اکنون به دو بخش تقسیم شده است: القاعده مرکزی و شاخه شبهقاره هند. همچنین برخی از گروههای کوچک مسلح ضد پاکستان در ساختار تحریک طالبان پاکستان (تی تی پی) ادغام شدهاند.
بر اساس ارزیابیهای امنیتی، داعش خراسان، القاعده و شاخه شبهقاره هند القاعده از مهمترین تهدیدهای فرامرزی ناشی از خاک افغانستان محسوب میشوند.
داعش خراسان، هرچند پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت تحت فشار شدید قرار گرفته است، اما همچنان فعال میباشد. این گروه از آغاز شکلگیری خود علیه حکومت پیشین و طالبان جنگیده و تا کنون مشروعیت طالبان را نپذیرفته است. گزارشها نشان میدهد که داعش خراسان بین دو تا چهار هزار جنگجو دارد و در صفوف آن، علاوه بر افغانستان، اتباع تاجیکستان و ازبکستان نیز شامل هستند.
منابع امنیتی میگویند این گروه در حمله خونین به سالن کنسرت «کروکوس» مسکو نیز توانایی انجام عملیاتهای پیچیده فرامرزی را نشان داده بود.
از سوی دیگر، گزارشهای سازمان ملل درباره القاعده نشان میدهد که این شبکه در حال بازسازی است. هرچند آمریکا پس از کشته شدن ایمنالظواهری تصور میکرد که القاعده تضعیف شده، اما گزارشها حاکی از آن است که این شبکه مراکز آموزشی خود را دوباره فعال کرده و در چند ولایت حضور دارد. با این حال، تاکنون نشانههای واضحی از عملیات مستقیم آن در خارج از مرزها ثبت نشده است.
همچنین گزارشهایی درباره افزایش فعالیت شاخه القاعده در شبهقاره هند نیز منتشر شده است. بر اساس گزارش سازمان ملل، رهبر این شاخه اسامه محمود و معاونش یحیی غوری در کابل حضور دارند و مرکز رسانهای این گروه در هرات فعال است.
هیئت نظارت بر تحریمها هشدار داده است که گسترش فعالیتهای این شبکه و احتمال انجام عملیات فرامرزی، موضوعی نگرانکننده برای امنیت منطقه به شمار میرود.
نویسنده:سعید سمیر
