پژوهشگران دانشگاه کمبریج اعلام کردهاند که هوش مصنوعی برای نخستین بار بخش اصلی یک واکسین جدید را طراحی کرده و این واکسن وارد مرحله آزمایش روی انسان شده است. به گفته آنان، این فناوری میتواند راه را برای تولید واکسنهایی هموار کند که در برابر طیف گستردهای از ویروسها مصونیت ایجاد کرده و خطر همهگیریهای آینده را کاهش دهند.
بر اساس این پژوهش، واکسین طراحیشده به گونهای ساخته شده است که بتواند در برابر انواع مختلف ویروسهای خانواده کرونا مؤثر باشد؛ از جمله ویروس عامل بیماری کووید-۱۹ و همچنین ویروسهایی که در حال حاضر در حیوانات وجود دارند اما احتمال انتقال آنها به انسان و ایجاد همهگیریهای جدید مطرح است.
دانشمندان برای توسعه این واکسین٫اطلاعات ژنتیکی گونههای مختلف ویروس کرونا را جمعآوری و در اختیار سامانه هوش مصنوعی قرار داده ند. این سامانه پس از تحلیل دادهها، یک «سوپرآنتیژن» طراحی کرد که هدف آن آموزش سیستم ایمنی بدن برای مقابله با طیف گستردهای از ویروسهای این خانواده، حتی در صورت جهش یا تغییر ساختار آنها، است.
پروفسور جاناتان هینی، از پژوهشگران این طرح، گفته است که این نخستین بار است که یک آنتیژن طراحیشده توسط هوش مصنوعی در آزمایشهای انسانی مورد استفاده قرار میگیرد. به گفته او، هدف نهایی این فناوری تولید واکسنهایی است که نه تنها در برابر ویروسهای موجود، بلکه در برابر تهدیدهای احتمالی آینده نیز از انسانها محافظت کنند.
این پژوهش در مرحله نخست روی ۳۹ داوطلب انجام شده و هدف اصلی آن بررسی ایمنی واکسن بوده است. قرار است در مرحله بعدی حدود ۲۰۰ نفر در این مطالعه شرکت کنند تا میزان تأثیر واکسن بر آموزش سیستم ایمنی بدن بهطور دقیقتر ارزیابی شود.
نتایج اولیه که در مجله «بیماریهای عفونی» منتشر شده، نشان میدهد که واکسین توانسته پاسخ ایمنی در سطح متوسط ایجاد کند. با وجود این، پژوهشگران و متخصصان حوزه سلامت این دستاورد را گامی مهم در مسیر توسعه واکسنهای نسل آینده توصیف کردهاند.
دانشمندان دانشگاه کمبریج اکنون در حال کار روی واکسینهای مشابه برای مقابله با بیماریهایی مانند آنفلوآنزای فصلی، آنفلوآنزای پرندگان و ویروس ایبولا هستند. هدف از این پروژهها تولید واکسنهایی است که نیاز به بهروزرسانی مداوم نداشته باشند و بتوانند در برابر گونههای مختلف ویروسها محافظت گستردهتری ایجاد کنند.
شماری از متخصصان مستقل نیز این نتایج را امیدوارکننده توصیف کردهاند. آنان معتقدند که استفاده از هوش مصنوعی میتواند روند طراحی و تولید واکسینها را تسریع کرده و در آینده نقش مهمی در پیشگیری از بیماریهای فراگیر و نجات جان انسانها ایفا کند.
نویسنده:سلیمه آریایی
