خبرگزاری فرانسه به نقل از اداره ملی احصائیه و معلومات طالبان گزارش داده است که پوشش جنگلی افغانستان از سال ۲۰۱۱ تاکنون ۳۵ درصد افزایش یافته است. بر اساس این گزارش، گسترش برنامههای درختکاری، اجرای پروژههای احیای جنگلها و مشارکت جوامع محلی از عوامل اصلی این رشد به شمار میروند.
طبق آمار منتشرشده، مجموع مساحت جنگلهای افغانستان در مقایسه با سال ۲۰۱۱ افزایش یافته است. با این حال، گزارش تأکید میکند که تا سال ۲۰۲۵ تنها ۲.۵ درصد از خاک افغانستان را جنگلها تشکیل میدهند و در برخی مناطق روند کاهش پوشش جنگلی همچنان ادامه دارد.
محمد ناصر شالیزی، پژوهشگر دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی، میگوید از زمان تهاجم شوروی به افغانستان در سال ۱۹۷۹ تا سقوط نخستین حکومت طالبان در اوایل دهه ۲۰۰۰، حدود ۵۰ درصد از پوشش جنگلی کشور از بین رفته است.
به گفته او، در شرق افغانستان قاچاق چوب به پاکستان یکی از عوامل اصلی قطع گسترده درختان بوده است. همچنین در مناطق مرکزی و شمالی که به «کمربند پسته» معروف هستند، استفاده از چوب برای گرمایش و پختوپز به کاهش پوشش گیاهی منجر شده است.
با این حال، شالیزی تأکید میکند که در دو دهه گذشته روند جنگلزدایی در افغانستان بهطور قابل توجهی کاهش یافته و اقدامات حفاظتی نتایج مثبتی به همراه داشته است.
کارشناسان معتقدند که در کشوری مانند افغانستان، با مناطق وسیع و دورافتاده و منابع محدود دولتی، مدیریت جنگلها توسط جوامع محلی یکی از مؤثرترین راهکارها برای حفاظت و احیای منابع طبیعی است.
فعالیت نهادهای امدادی و توسعهای در حمایت از جوامع محلی برای کاشت درخت و افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت حفاظت از محیط زیست نیز در افزایش شمار درختان نقش مهمی داشته است.
کارشناسان در عین حال هشدار میدهند که برای حفاظت از جنگلهای قدیمی و توسعه پوشش جنگلی در مناطق طبیعی، تلاشهای بیشتری مورد نیاز است و تمرکز نباید تنها بر فضای سبز شهری محدود شود.
اپوروا اوزا، مسئول بخش تغییرات اقلیمی در بنیاد آقاخان، به خبرگزاری فرانسه گفته است که اقدامات امیدوارکنندهای در افغانستان در حال انجام است، اما برای مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی باید سرمایهگذاری و تلاش بیشتری صورت گیرد.
این بنیاد اعلام کرده است که تاکنون در هفت ولایت افغانستان حدود ۵۰۰ میکروجنگل ایجاد کرده است. پریسا ملکزاده، هماهنگکننده بخش کشاورزی افغانستان در بنیاد آقاخان، میگوید این میکروجنگلها به احیای اکوسیستمها، افزایش حاصلخیزی خاک، تقویت مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی و بهبود معیشت مردم کمک میکنند.
در همین حال، مقامهای طالبان هدفگذاری کردهاند که بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۳۰ حدود ۲۰۰ میلیون درخت در افغانستان کاشته شود. برای تحقق این برنامه، همکاری سازمانهای غیردولتی، نهادهای سازمان ملل متحد و بخش خصوصی نیز در نظر گرفته شده است.
روحالله امین، رئیس بخش تغییرات اقلیمی اداره حفاظت محیط زیست، گفته است که سال گذشته هدف کاشت هشت میلیون درخت تعیین شده بود، اما در نهایت ۱۷ میلیون درخت در نقاط مختلف کشور غرس شد. به گفته او، هدف امسال کاشت ۹ میلیون درخت است.
با وجود این پیشرفتها، چالشهایی مانند کمبود آب، انتخاب گونههای مناسب و بومی، خشکسالی و آسیب دامها به نهالها همچنان روند توسعه جنگلها را تهدید میکند. بر اساس ارزیابیهای اداره حفاظت محیط زیست، در برخی مناطق به دلیل کمبود آب و نبود مراقبت کافی، بخشهایی از جنگلها آسیب دیدهاند؛ از جمله منطقهای که خشکسالی باعث نابودی حدود ۷۰ درصد درختان کاج آن شده است.
در شماری از مناطق افغانستان، شوراهای محلی و قبیلهای مسئولیت حفاظت از جنگلها را بر عهده دارند و برای جلوگیری از تخریب منابع طبیعی، متخلفان را جریمه میکنند. همچنین در برخی ولایتها انجمنهای مدیریت جنگل با مشارکت روستاییان و کشاورزان تشکیل شدهاند.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد نیز از سال ۲۰۱۹ تاکنون از این انجمنها حمایت کرده و زمینه کاشت حدود پنج میلیون درخت را در مناطق مختلف افغانستان فراهم ساخته است.
نویسنده:سلیمه آریایی
