سوم جون، مصادف با ۲۵۴مین سالگرد درگذشت احمدشاه بابا، فرمانروای بزرگ افغانستان و بنیانگذار دولت درانی است. روایتهای تاریخی نشان میدهد که او در سالهای پایانی عمر خود با بیماری سختی دستوپنجه نرم میکرد و خبر درگذشتش برای مدتی به منظور تأمین انتقال امن قدرت پنهان نگه داشته شد.
بر اساس پژوهش سردار ولی پښتونزوی، احمدشاه بابا در دوران جوانی پس از سقوط از اسپ به بیماری بینی مبتلا شد. گفته میشود که این بیماری بعدها به سرطان بینی تبدیل شد و وضعیت صحی او به تدریج رو به وخامت گذاشت. برای درمان، او را به منطقه کوه توبه در شرق کندهار منتقل کردند؛ زیرا هوای آن منطقه برای بهبود بیماریاش مناسب دانسته میشد.
احمدشاه بابا در سوم جون سال ۱۷۷۳ میلادی در قریه یرغکی، در دامنه کوه توبه در ولایت کندهار، در خانه برخوردار خان اڅکزی، از دوستان نزدیک و فرماندهانش، چشم از جهان فروبست.
منابع تاریخی میگویند که پس از درگذشت او، به منظور حفظ ثبات امور سلطنت، خبر وفاتش پنهان نگه داشته شد. یاقوت شاه بیدرنگ پیامی به تیمورشاه فرستاد تا هرچه زودتر به کندهار بازگردد و زمام امور حکومت را در دست گیرد. در این مدت، پیکر احمدشاه بابا به صورت محرمانه نگهداری میشد و به مردم گفته میشد که او همچنان بیمار است.
پس از آن، پیکر احمدشاه بابا از منطقه توبه به کندهار انتقال داده شد. مراسم غسل، تشییع و تدفین او با حضور مردم و همراهی دربار سلطنتی برگزار شد و وی در همان باغی به خاک سپرده شد که خود برای نگهداری خرقه مبارکه بنا کرده بود.
احمدشاه بابا در تاریخ افغانستان به عنوان یکی از قدرتمندترین فرمانروایان و شخصیتهای برجسته ملی شناخته میشود و میراث او همچنان بخش مهمی از هویت تاریخی کشو به شنار میرود.
نویسنده:سعید سمیر
