یک بنګاه فروش جایداد در ولایت هرات، تنها حمام مربوط به یهودیان این شهر را به قیمت حدود ۱۲ میلیون افغانی برای فروش عرضه کرده است.
این بنګاه مدعی است که برای فروش این بنای تاریخی، مجوز ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات را در اختیار دارد. حمام یادشده شامل گرمخانه، رختکن و مخزن آب گرم بوده و به سبک معماری قدیمی ساخته شده است.
در مکتوب منتشرشده از سوی این بنگاه آمده است که حبیبالله و عبدالله، مالکان حمام موسائیها، متعهد شدهاند با نهاد «اچکو» که مسئولیت مرمت و بازسازی این بنا را برعهده دارد، همکاری کنند. همچنین در این مکتوب تأکید شده است که مالکان از تخریب عمدی این اثر جلوگیری کرده و از آن محافظت خواهند کرد.
در این سند ذکر شده است که با وجود مالکیت شخصی، مالکان میتوانند با رعایت مقررات قانون حفظ میراث فرهنگی، در مورد ملکیت خود تصمیمگیری کنند. همچنین آمده است که پس از تکمیل روند مرمت، آمریت حفظ آبدات تاریخی هرات این حمام را دوباره به مالکان آن تحویل خواهد داد.
محمد صدیق میر، از مسئولان فرهنگی هرات، گفته است که هزینه مرمت این حمام از قیمت اعلامشده برای فروش آن بیشتر بوده است. همایون احمدی، از کارشناسان بناهای تاریخی، نیز گفته است که مالک این حمام پیشتر از حکومت پیشین خواسته بود در بدل ۴۰ میلیون افغانی این بنا را ثبت ملی کند، اما بودجهای برای این کار اختصاص نیافت.
به گفته او، این حمام با حمایت مالی نهادهای حامی آبدات تاریخی بازسازی شده و اکنون مالکان قصد فروش آن را دارند. در عین حال، بخشهایی از این بنا در گذشته تخریب شده و حتی در دوران جمهوریت نیز تلاشهایی برای تخریب آن صورت گرفته بود که با مداخله مسئولان فرهنگی متوقف شد.
با انتشار خبر فروش این حمام، شماری از باشندگان هرات خواستار جلوگیری از این اقدام شدهاند. آنان تأکید دارند که این بنا بهدلیل پیشینه حضور یهودیان در هرات و زندگی مسالمتآمیز آنان با مسلمانان، میتواند به یکی از جاذبههای گردشگری تبدیل شود.
از جامعه یهودیان هرات، کنیسههای یوحا، گلکیا، شماویل و گرجیا بر جای مانده است. از میان این بناها، کنیسه گرجیا بهگونه قابل توجهی تخریب شده و تنها بخشهایی از دیوارهای آن باقی مانده است. همچنین کاربری برخی از کنیسهها در سالهای بعد تغییر یافته است.
این آثار در منطقه درب عراق، در بازار شهر قدیم هرات موقعیت دارند و علاوه بر آن، قبرستانی نیز از یهودیان در این شهر باقی مانده است. مسئولان فرهنگی هرات میگویند یهودیان پس از ترک افغانستان، داراییهای خود را فروخته و کنیسهها را به دولت واگذار کردهاند.
براساس روایتهای تاریخی، مسلمانان و یهودیان بیش از دو قرن در هرات در کنار یکدیگر زندگی کردهاند. با این حال، پس از تحولات سیاسی و آغاز جنگهای داخلی، بسیاری از یهودیان این کشور را ترک کرده و به کشورهای دیگر مهاجرت کردند.
نویسنده:سلیمه آریایی
