د افغانستان پخواني ولسمشر، اشرف غني، له اروپايي ټلویزیوني شبکې «ارته» سره په خپله تازه مرکه کې د ۱۴۰۰ کال د زمري میاشتې په ۲۴مه له افغانستان څخه د خپل وتلو د څرنګوالي په اړه خبرې کړي دي. هغه ویلي چې له هېواد څخه د وتلو په اړه پښېمانه نه دی او باور لري چې په هېواد کې پاتې کېدو ښايي د ده لپاره نورې پایلې لرلې وای.
غني وویل، که په افغانستان کې پاتې شوی وای، ښايي ونیول شي او شکنجه شي او په پای کې به تر فشار لاندې راوستل شي چې اعلان وکړي چې د طالبانو واک ته رسېدل مشروع وو. هغه زیاته کړه چې په هغه شرایطو کې نه پوهېده چې څه برخلیک سره به مخ شي.
د افغانستان پخواني ولسمشر د جمهوري ریاست په ماڼۍ کې د خپل حضور د وروستیو شېبو په اړه وویل چې یوازې دوه دقیقې وخت یې درلود چې له هغه ځایه ووځي. د هغه په وینا، هغه مهال ورته خبر ورکړل شو چې د جمهوري ریاست ماڼۍ محاصره شوې ده.
هغه وویل، کله چې له ارګه ووت، یوازې هغه کالي یې له ځان سره واخیستل چې پر تن یې وو او کله چې هلیکوپټر ته پورته شو، نه پوهېده چې د الوتنې مقصد به چېرته وي. غني زیاته کړه چې مېرمن یې، د ملي امنیت شورا یو شمېر کارکوونکي او د جمهوري ریاست یو شمېر کارکوونکي هم په هلیکوپټر کې سپاره وو.
غني ټینګار وکړ چې له افغانستان څخه د وتلو له خپلې پرېکړې پښېمانه نه دی. هغه وویل، نه یې غوښتل چې د افغانستان جمهوریت په داسې شرایطو کې پای ته ورسېږي چې د ده پر شقیقه د ټوپک په ایښودلو سره یې تسلیمېدل د جمهوریت د پای په توګه ثبت شي.
هغه په دې مرکه کې وویل، له افغانستان څخه د ده د وتلو هدف دا و چې د «تاریخ د ژوندي شاهد» په توګه پاتې شي او وکولای شي د افغانستان په اړه د امریکا متحده ایالاتو او ناټو د پرېکړو پایلې له نږدې بیان کړي. د هغه په وینا، نه یې غوښتل چې نور کسان د ده پر ځای د هغه څه په اړه خبرې وکړي چې په هغو ورځو کې پېښ شوي وو.
د افغانستان پخواني ولسمشر د کابل د سقوط د ورځې د پېښو په اړه هم وویل چې په لومړي سر کې یې غوښتل د دفاع وزارت ته ولاړ شي. د هغه په وینا، د دفاع وزیر ورسره اړیکه ونیوله او خبر یې ورکړ چې طالبانو د کابل په شمال او جنوب کې دوه زندانونه نیولي دي.
غني زیاته کړه چې له هغې وروسته امنیتي ځواکونه د دفاع وزارت ته ولاړل، خو وموندل شول چې ودانۍ تشه ده. هغه وویل، په هغه وخت کې «د قوماندې لړۍ له منځه تللې وه» او امنیتي وضعیت په چټکۍ سره له کنټروله وتلو.
هغه همداراز وویل چې وروسته معلومه شوه چې د طالبانو له خوا دوې ډلې د ده د ترور لپاره ګومارل شوې وې. د غني په وینا، د ملي امنیت سلاکار هم هغه ته خبر ورکړ چې د جمهوري ریاست ماڼۍ محاصره شوې ده.
غني وویل، له دې خبرداري وروسته یوازې دوه دقیقې وخت یې درلود چې پرېکړه وکړي. هغه زیاته کړه چې په پای کې هلیکوپټر ته پورته شو او له کابل څخه ووت؛ په داسې حال کې چې تر الوتنې پورې نه پوهېده چې د دوی مقصد به چېرته وي.
اشرف غني په دې مستند فلم کې هڅه وکړه چې د جمهوریت د سقوط او له افغانستان څخه د خپل وتلو په اړه خپله روایت وړاندې کړي او ویې ویل چې له هېواد څخه د ده د وتلو پرېکړه د هغه څه د مخنیوي په موخه شوې وه چې ده جبري تسلیمېدل بلل.
لیکواله:سلیمه آریایي
