د هرات پوهنتون د انجینرۍ پوهنځي د رئیس په توګه د مولوي بهادر خلیل له ګومارنې وروسته، چې پراخ غبرګونونه یې راپارولي، د طالبانو پلویانو په ټولنیزو شبکو کې یو سند خپور کړی او ادعا یې کړې چې دا د هغه تحصیلي سند دی. هغوی وایي چې نوموړی د کندهار پوهنتون د انجینرۍ له څانګې فارغ شوی او اړونده کاري تجربه هم لري.
د مولوي بهادر خلیل دې ګومارنې د پوهنتون استادانو، محصلانو او د ټولنیزو شبکو د کاروونکو پراخ غبرګونونه راپارولي دي. منتقدان وایي چې د پوهنتون د مسئولانو په ټاکنه کې باید علمي، تخصصي او اکاډمیک معیارونه په پام کې ونیول شي.
سره له دې چې د طالبانو پلویانو د هغه تحصیلي سند خپور کړی، خو رسنۍ تر اوسه نه دی توانېدلي چې د دې سند اصالت په خپلواک ډول تایید کړي.
دیني څېړونکي او د پوهنتون استاد فضلهادي وزین د دې ګومارنې په غبرګون کې ویلي چې د طالبانو د لوړو زدهکړو وزارت د ویاند ځواب، د اصلي موضوع پر ځای، هڅه ده چې بحث له «علمي او پوهنتوني معیارونو» څخه «کلتوري او هویتي تقابل» ته واړوي.
هغه ټینګار کړی چې نیوکې د اشخاصو له لباس یا دیني فکر سره تړاو نه لري، بلکې د مسلکي اصولو، د لوړو زدهکړو د قوانینو او منل شویو پوهنتوني معیارونو د رعایت غوښتنه ده.
وزین دا پوښتنه هم مطرح کړې چې آیا د یوه پوهنځي ریاست، چې یو علمي او تخصصي مقام دی، داسې چاته سپارل کېدای شي چې د پوهنتون د علمي کادر غړی نه وي، د تدریس او علمي څېړنې سابقه ونه لري او د اکاډمیک پرمختګ معمول پړاوونه یې نه وي بشپړ کړي؟
د هغه په وینا، د طالبانو د لوړو زدهکړو وزارت ویاند ضیاءالله هاشمي د دغو پوښتنو د روښانه ځواب پر ځای، موضوع یوازې د ټاکل شوي کس د لباس له مخالفت سره محدوده کړې ده.
دغه استاد، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته یې افغانستان پرېیښی او اوس په ترکیه کې ژوند کوي، لیکلي چې د لوړو زدهکړو نظام هغه وخت معیارمحوره کېدای شي چې اکاډمیک اصول، تخصصپالنه او شایستهسالاري د غیرعلمي ملاحظاتو قرباني نه شي.
طالبانو په وروستیو کلونو کې د اداري او مدیریتي بستونو لویه برخه خپلو اړوندو کسانو ته سپارلې ده. منتقدان وایي چې په ډېرو دغو ګومارنو کې د طالبانو په لیکو کې سابقې ته د اشخاصو له تخصص او علمي مخینې ډېر اهمیت ورکړل شوی دی.
د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵مه د افغانستان د اسلامي جمهوریت له سقوط او د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، د افغانستان د وګړو د پراخې کډوالۍ څپه پیل شوه چې لا هم دوام لري. په کډوالو کې خبریالان، شاعران، لیکوالان، د پوهنتون استادان، محصلان او ګڼ شمېر مسلکي او متخصص کسان شامل دي.
راپورونه ښيي چې په تېرو نږدې پنځو کلونو کې زرګونه د پوهنتون استادان له افغانستانه وتلي دي. هم مهاله، د طالبانو څارونکو ادارو په پوهنتونونو کې پراخ حضور موندلی او داسې راپورونه هم خپاره شوي چې په ځینو پوهنتونونو کې د محصلانو پر افکارو او عقایدو ایډیولوژیک نظارت ترسره کېږي.
لیکواله:سلیمه آریایي
