د افریقایي مالې هېواد راپورونه ښيي چې له القاعدې سره تړلي جګړهماران د دې هېواد په شمالي او مرکزي سیمو کې پرمختګ کړی او پلازمېنه باماکو ته نږدې شوي دي. ویل کیږي چې دغه ډله توانېدلې ده چې د ملیشې حکومتي ځواکونه چې د روسیې ملاتړ یې درلود شا تګ ته اړ کړي دي.
د وال سټریټ ژورنال په یوه راپور کې لیکل شوي چې که چېرې د دې جګړهمارو لخوا باماکو ونیول شي، نو ممکن په افریقا کې لومړی جهادي حکومتي جوړښت رامنځته شي. دا موضوع د سیمهایزو او نړیوالو اندېښنو لامل شوې ده.
د راپور له مخې، “جماعت نصرت الاسلام والمسلمین”، چې د القاعدې یوه څانګه ده، په وروستیو اونیو کې د مالي شمالي او مرکزي او شاوخوا برخو کې پراخې سیمې تر کنټرول لاندې راوستي دي او د پلازمېنې اړوند مهمې لارې یې ناامنه کړي دي.
دغه ډله د سې شنبې په ورځ د باماکو محاصره کولو خبر ورکړی دی. د دې ډلې یو محلي قوماندان په ټولنیزو شبکو کې ویلي چې ټولې لارې چې باماکو ته رسېږي، اوس د دې ډلې په کنټرول کې دي او د پایتخت وضعیت خورا محدود شوی دی.
په وروستیو ورځو کې، د باماکو حومه کې، په ځانګړي ډول د هوایي ډګر او نظامي مرکزونو شاوخوا، حملې زیاتې شوي دي. همدارنګه، راپورونه ورکړل شوي چې په ښار کې د امنیتي ګواښونو کچه لوړه شوې ده او ځینې ښوونځي او ښاري لارې په موقتي ډول تړل شوي دي.
وال سټریټ ژورنال هم راپور ورکړی چې جهادي جګړهمارو د باماکو هوایي ډګر باندې برید کړی او ځینې نظامي تجهیزات یې ترلاسه کړي دي. همدارنګه، راپورونه دي چې یو لوړ پوړی نظامي مقام په باماکو شاوخوا کې وژل شوی دی.
د روسیې ملیشو پورې تړلي واګنر ګروپ له ۲۰۲۲ کال راهیسې د مالي حکومت سره د مخالفینو پر وړاندې د ملاتړ لپاره دې هېواد ته راغلی وو، خو د راپورونو له مخې،د دې ډلو په څارنه او قابو کولو کې محدودې بریاوې لري.
د دې ورځپاڼې په وینا، حکومت اوس یوازې د پلازمېنې په اړه ماتوونکی کنټرول لري او د هېواد پراخې سیمې له لاسه وتلې دي. په مقابل کې، په القاعدې پورې تړلي ډلې توانېدلي چې د دولتي ځواکونو او د هغوی د بهرنیو متحدانو پر وړاندې مقاومت وکړي او خپل نفوذ پراخ کړي.
دغه تحولات په داسې حال کې رامنځته کيږي چې د روسيې ملیشو حضور د مسکو د هڅو برخه ګڼل شوې چې غواړي په افریقا او منځني ختیځ کې خپل نفوذ پراخ کړي. روسیه د امنیتي ملاتړ په بدل کې د دې هېوادونو معدني سرچینو ته لاسرسی غواړي.
په دې حال کې، راپورونه ښيي چې د روسیې نفوذ په ځینو سیمو، لکه لیبیا او سوریه کې، له ستونزو سره مخ شوی دی، او د مالې وروستي تحولات ممکن د دې هېواد په افریقا کې د شتون په پروسه اغیزه ولري.
همدارنګه، راپورونه ښیي چې ځینې روسي ځواکونه د مالي شمالي سټراټیژیکو سیمو څخه شا تګ کړی او د دوی نظامي تجهیزات د شورشیانو لاس ته ورغلي دي. دا وضعیت په دې هېواد کې د امنیتي پیچلتیاو پر زیاتولو کې مرسته کړې او د دې هېواد راتلونکی یې له نامعلوم وضعیت سره مخ کړی دی.
لیکواله:سلیمه آریایي
