د رابعه بلخي د شعرونو ټولګه په ۱۰ ژبو خپره شوه.
د پارسي ژبې له لومړنیو ښځینه شاعرانو څخه د رابعه بلخي پاتې آثار د «ورک شوي کار» تر سرلیک لاندې په یوه ټولګه کې ۱۰ ژبو ته ژباړل شوي او خپاره شوي دي.
د تاجکستان د «ساتم اولوغزاده» په نوم د بهرنيو ژبو د نړیوال پوهنتون د وېبپاڼې د راپور له مخې، د رابعه بلخي په نوم منسوب یو شمېر آثار او شعرونه په فارسي، روسي، انګلیسي، چینایي، کوریایي، جاپاني، فرانسوي، جرمني، عربي او ازبکي ژبو ژباړل شوي دي.
دا اقدام د رابعه بلخي د ادبي میراث د نړیوالې پېژندنې او د کلاسیکې پارسي ادبیاتو په اړه د پوهاوي د زیاتولو په موخه ترسره شوی دی.
رابعه بلخي، چې په «رابعه بنت کعب قزداري» هم مشهوره ده، د هجري څلورمې پېړۍ د پارسي شعر له مهمو څېرو او په پارسي ادبیاتو کې له لومړنیو پېژندل شوو ښځینه شاعرانو څخه ده. ادبي سرچینې هغه د رودکي همعصره ګڼي، او د هغې د عاشقانه شعرونو ځینې برخې د تذکرهلیکونکو او له هغې وروسته شاعرانو په اثارو کې خوندي پاتې شوي دي.
خو باید یادونه وشي چې د رابعه بلخي بشپړ دیوان تر اوسه په لاس کې نشته، او هغه څه چې نن ورځ د هغې له شعرونو پاتې دي، یوازې خپرې شوې ټوټې او جلا بیتونه دي. د هغې له مشهورو منسوبو شعرونو څخه یو غزل دی چې په دې بیت پیلېږي: «عشق او باز اندر آوردم به بند».
د رابعه بلخي د پاتې اثارو ژباړه بېلابېلو ژبو ته کولای شي د پارسي ادبیاتو په تاریخ کې د ښځو د ونډې د معرفي کولو او د بېلابېلو هېوادونو د خلکو د کلاسیک پارسي شعر له میراث سره د اشنا کولو په برخه کې یو مهم ګام وي.
انګلیسي، روسي، چینایي، جاپاني، فرانسوي، جرمني، عربي او نورو ژبو ته د دغو اثارو ژباړه هم کولای شي د ښځینه شعر او کلاسیکو پارسي ادبیاتو په اړه د مقایسوي څېړنو لپاره زمینه برابره کړي.
رابعه بلخي د پارسي ادبیاتو په تاریخ کې ځانګړی ځای لري؛ ځکه د هغې نوم د هغو لومړنیو ښځو په ډله کې راځي چې پارسي شعرونه یې په ادبي سرچینو کې ثبت شوي دي. شته ادبي څېړنې هم د هغې یو شمېر شعرونه د عطّار د «الهينامې» او پخوانیو تذکرو په څېر سرچینو له لارې راپېژني.
په ۱۰ ژبو کې د دې ټولګې خپرېدل، که د کتاب مشخصات او ژباړل شوې نسخې یې تأیید شي، له پارسيژبو سیمو څخه بهر د رابعه بلخي د ادبي میراث د معرفي کولو لپاره یوه د پام وړ پېښه کېدای شي.
رابعه، چې د هغې د ژوند او له بکتاش سره د مینې کیسه په پارسي ادبیاتو کې په پراخه کچه انعکاس موندلی، له مړینې څو پېړۍ وروسته هم د پارسي شعر په تاریخ کې د ښځو د حضور له مهمو سمبولونو څخه ګڼل کېږي.
په بېلابېلو ژبو کې د هغې د پاتې اثارو د ژباړو خپرېدل کولای شي یو ځل بیا د دې بلخۍ شاعرې نوم د نړۍ په ادبي او علمي محافلو کې مطرح کړي.
لیکواله:سلیمه آریایي
