مولوي عبدالمنان حسن، د طالبانو د سرحدي پولیسو د قوماندان مرستیال، د دې ډلې له سرحدي پوستو او تاسیساتو څخه د واخان په سیمه کې لیدنه کړې ده. واخان د دې لپاره چې له چین، تاجکستان او پاکستان سره ګډه پوله لري، د افغانستان له ستراتیژیکو سیمو څخه شمېرل کېږي.
د طالبانو د سرحدي پولیسو د خبرپاڼې له مخې، عبدالمنان حسن د دې سفر پر مهال په سیمه کې له مېشتو ځواکونو غوښتنه کړې چې له ځايي اوسېدونکو سره خپلې همکارۍ او اړیکې لا پراخې کړي.
دا سفر په داسې حال کې ترسره شوی چې د روان کال له پیله تر اوسه څو لوړپوړي طالب چارواکي څو ځله واخان ته تللي دي، په ځانګړي ډول د افغانستان او چین ترمنځ سرحدي سیمو ته. شاوخوا درې اونۍ مخکې هم د ملا هبتالله اخندزاده اړوند زر کسیزې پوځي قطعې له دې سیمې لیدنه کړې وه.
د سرچینو په وینا، دا پوځي قطعه د بدخشان ولایت د سرو زرو کانونو په ګډون د کانونو د امنیت د تأمین لپاره جوړه شوې ده، او د دې ځواکونو ډېری غړي د جنوبي ولایتونو طالبان دي. د دې ځواکونو یو شمېر د بدخشان په سرحدي سیمو کې هم ځای پر ځای شوي دي.
سره له دې چې په واخان کې د طالبانو د ځواکونو حضور زیات شوی، راپورونه ښيي چې د پخواني حکومت یو شمېر سرحدي تاسیسات او قرارګاوې د ساتنې او پاملرنې د کمښت له امله زیانمن شوي او عملاً د کارولو وړ نه دي.
هغه ویډیوګانې چې په ټولنیزو شبکو کې خپرې شوي، ښيي چې د پخواني حکومت د یوې سرحدي پوستې دننه د شګو او تیږو د ډېر راټولېدو له امله د هغې د تاسیساتو مهمې برخې پوښل شوي او کارول یې سخت شوي دي.
په همدې حال کې، څارونکي باور لري چې د طالبانو پام واخان ته یوازې امنیتي اړخ نه لري، بلکې له چین سره د اقتصادي همکاریو له پراخېدو سره هم تړاو لري. چین په وروستیو کلونو کې له طالبانو سره خپلې سیاسي، اقتصادي او ډیپلوماټیکې اړیکې پراخې کړي دي او د افغانستان په ځینو کانیزو او پانګونې پروژو کې یې برخه اخیستې ده.
پکن تل په افغانستان کې د وسلوالو ډلو، په ځانګړي ډول د اویغوري جنګیالیو د حضور په اړه اندېښنه څرګنده کړې او له طالبانو یې غوښتي چې د چین پر ګټو د احتمالي امنیتي ګواښونو مخه ونیسي.
ځینې شنونکي دا هم وايي چې په بدخشان کې د طالب لوړپوړو چارواکو د حضور زیاتوالی د دې ډلې له داخلي بدلونونو او د دې ولایت د قدرت د توازن له بدلون سره تړاو لري. د هغوی په باور، د ځینو محلي قوماندانانو د نفوذ کمېدل او د غیرمحلي ځواکونو زیات حضور په بدخشان کې د هغو بدلونونو برخه ده چې په وروستیو کلونو کې روان دي.
واخان له امنیتي اهمیت سربېره اقتصادي اهمیت هم لري. طالبان څو ځله ویلي چې هڅه کوي د واخان دهلېز له لارې د افغانستان او چین ترمنځ مستقیمه ځمکنۍ لار رامنځته کړي؛ داسې لار چې د دوی په وینا کولی شي د سوداګرۍ او پانګونې د پراخېدو زمینه برابره کړي او د افغانستان تکیه پر نورو ټرانزیټي لارو راکمه کړي.
لیکواله:سلیمه آریایي
