نیویارک پوسټ ورځپاڼې په یوه راپور کې لیکلي چې د اسراییلو لومړي وزیر، بنیامین نتانیاهو، به د امریکا د متحده ایالاتو له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره په لیدنه کې هغه معلومات وړاندې کړي چې د اسراییل په ادعا ښيي، د ایران اسلامي جمهوریت د کلنګ گزلا غره په تاسیساتو کې خپلې اټومي چارې پراخوي. په راپور کې دا هم ادعا شوې چې تهران د سولې د خبرو د دوام په اړه په خپلو څرګندونو او عملي اقداماتو کې توپیر لري.
د نتانیاهو الوتکه د دوشنبې په ماښام، د زمري ۵مه، واشنګټن ته ورسېده. ټاکل شوې ده چې نوموړی د سې شنبې په ورځ، د زمري ۶مه، له سپینې ماڼۍ سره د یو څه ترینګلو اړیکو له مودې وروسته، له ډونالډ ټرمپ سره وګوري او خبرې وکړي. تمه ده چې د ایران اړوند موضوعات، په ځانګړي ډول د دغه هېواد اټومي پروګرام، د دې لیدنې له مهمو محورونو څخه وي.
نیویارک پوسټ د یوې باخبره سرچینې له قوله لیکلي چې د نتانیاهو ملګری پلاوی به په دې غونډه کې د ایران د وروستیو اټومي فعالیتونو اړوند اسناد وړاندې کړي. د دغې سرچینې په ادعا، اسراییل به هڅه وکړي وښيي چې تهران د مذاکراتو پر مهال په رښتیني نیت عمل نه کوي او په عین وخت کې خپلو اټومي فعالیتونو ته دوام ورکوي.
تر دې وړاندې، وال سټریټ ژورنال هم راپور ورکړی و چې اسراییل داسې شواهد ترلاسه کړي چې له مخې یې، له ۲۰۲۰ کال راهیسې د لومړي ځل لپاره اټومي سانتریفیوژونه د کلنګ گزلا غره محرمو تاسیساتو ته لېږدول شوي دي. دغه راپور تر اوسه د خپلواکو سرچینو له خوا نه دی تایید شوی.
د نیویارک پوسټ د راپور له مخې، له ډېرې مودې راهیسې داسې ګومان کېږي چې هغه اډه چې د نطنز اټومي تاسیساتو ته نږدې، د کلنګ گزلا غره تر غره لاندې شاوخوا ۱۰۰ متره ژوره کې جوړه شوې، د ایران د اټومي پروګرام یوه برخه ده. خو تر اوسه پورې داسې کوم قطعي او علني سند نه دی خپور شوی چې په دې ځای کې د اټومي فعالیت ترسره کېدل ثابت کړي.
ورځپاڼې لیکلي چې ډونالډ ټرمپ هم مخکې د دې سایټ د اټومي فعالیتونو په اړه د قطعي شواهدو نشتوالي ته اشاره کړې وه او ویلي یې وو چې له همدې امله دغه تاسیسات په تېرو بریدونو کې نه وو په نښه شوي. نوموړي تېره اوونۍ هم خبریالانو ته ویلي وو چې متحده ایالات د دې ځای د اټومي فعالیتونو په اړه هېڅ معلومات نه لري.
سره له دې، ځینې راپورونه ښيي چې اسراییل ادعا کوي داسې شواهد یې ترلاسه کړي چې د کلنګ گزلا غره تاسیساتو ته د اټومي سانتریفیوژونو د لېږد ثبوت ورکوي. تر اوسه د ایران اسلامي جمهوریت چارواکو د دغو ادعاوو په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.
په همدې حال کې، ټرمپ په دې وروستیو کې خبرداری ورکړی و چې که اړتیا وي، د کلنګ گزلا غره پر تاسیساتو د برید لپاره چمتو دی. همدارنګه، داسې راپورونه هم خپاره شوي چې ګواکي امریکایي ځواکونه د ایران له ځمکنیو تاسیساتو څخه د بډایه شویو یورانیمو د انتقال لپاره د ځمکنیو عملیاتو چمتووالی لري، خو دغه راپورونه هم تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوي.
نیویارک پوسټ د اورشلیم د یوې سرچینې له قوله ادعا کړې چې اسراییل داسې اسناد لري چې ښيي ایران د خپل توغندیز او بېپیلوټه الوتکو پروګرامونو بیا رغونه پیل کړې ده. د دغې سرچینې په وینا، دغه پروګرامونه د امریکا د هوايي بریدونو له امله سخت زیانمن شوي وو.
د ورځپاڼې په وینا، د اسراییلو موخه دا ده چې دا ادعا ثابته کړي چې ایران له امریکا سره د اوربند د خبرو پر مهال د خپل اټومي او توغندیز پروګرام د محدودولو په اړه جدي دریځ نه لري. دا ادعا هم تر اوسه د خپلواکو سرچینو له خوا نه ده تایید شوې.
په راپور کې راغلي چې د کلنګ گزلا غره تاسیسات، د ځمکې لاندې موقعیت او د ودانیز جوړښت د ټینګښت له امله، د ایران د ځینو نورو اټومي مرکزونو په پرتله لږ زیانمنونکي دي. همدې ځانګړتیا د امنیتي ارزونو له مخې د دې ځای اهمیت زیات کړی دی.
نیویارک پوسټ دا هم لیکلي چې ټرمپ د تېرې اوونۍ په پای کې پرېکړه وکړه چې په ایران کې پر هدفونو د بریدونو هغه لړۍ ودروي چې ۱۳ شپې یې دوام کړی و. دا پرېکړه په داسې وخت کې وشوه چې د هرمز تنګي د کړکېچ او بریدونو د پای ته رسولو لپاره د نویو دیپلوماټیکو سلا مشورو پړاو پیل شوی و.
د راپور له مخې، نتانیاهو به له ټرمپ سره د ایران تر څنګ، په لبنان او غزه کې د اوربند د ساتلو د بهیر په اړه هم خبرې وکړي. دواړه لوري به د سیمې د وروستیو بدلونونو او له دغو دوسیو سره د تړلو امنیتي موضوعاتو په اړه هم نظرونه تبادله کړي.
په پای کې، نیویارک پوسټ راپور ورکړی چې نتانیاهو به له ټرمپ او د نړۍ له یو شمېر نورو مشرانو سره یوځای د جنوبي کارولینا ایالت د جمهوري غوښتونکي سناتور، لیندسي ګراهام، د درناوي په مراسمو کې ګډون وکړي، چې د راپور له مخې په دې وروستیو کې مړ شوی دی.
لیکواله:سلیمه آریایي
